# เชียงใหม่สู่มรดกโลก UNESCO 45 แหล่งมรดกกับกฎหมายโบราณสถาน

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/chiang-mai-unesco-world-heritage-cultural-business-location · เผยแพร่ 30 เมษายน 2565 · อ่าน 15 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

เชียงใหม่อยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้นตั้งแต่ปี 2558 พื้นที่แหล่งมรดก 18.30 ตร.กม. มี 45 แหล่งมรดก อ่านมาตรา 7 ทวิ และมาตรา 10 ก่อนปรับปรุงอาคารใกล้โบราณสถาน

## Key Takeaways

- **"อนุสรณ์สถานแหล่งต่าง ๆ และภูมิทัศน์วัฒนธรรมของเชียงใหม่ นครหลวงล้านนา" อยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้นของศูนย์มรดกโลกตั้งแต่ปี 2558** — ตามหน้าข้อมูลของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกำหนดพื้นที่แหล่งมรดก 18.30 ตร.กม. และพื้นที่กันชน 182.85 ตร.กม.
- **บัญชีตำแหน่งโบราณสถานของกรมศิลปากรมีโบราณสถานในเชียงใหม่ 170 แห่ง ขึ้นทะเบียนแล้ว 107 แห่ง** — อยู่ในอำเภอเมือง 66 แห่ง มากที่สุดในตำบลช้างเผือก 17 แห่งและพระสิงห์ 12 แห่ง
- **มาตรา 7 ทวิ และมาตรา 10 ของ พ.ร.บ.โบราณสถานฯ ห้ามปลูกสร้างอาคาร ต่อเติม หรือซ่อมแซมในเขตโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียน โดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากอธิบดีกรมศิลปากร** — อธิบดีสั่งรื้อถอนอาคารที่สร้างโดยไม่ได้รับอนุญาตได้ภายใน 60 วัน

เมืองเก่าเชียงใหม่ ดอยสุเทพ และเวียงสวนดอก ถูกเสนอให้เป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมในชื่อเดียวกัน ธุรกิจที่อยู่ในพื้นที่เหล่านี้มักถูกเล่าเรื่องในแง่โอกาสจากนักท่องเที่ยว แต่เรื่องที่กระทบการทำงานประจำวันมากกว่าคือกฎหมายที่ใช้กับโบราณสถานซึ่งมีผลอยู่แล้ววันนี้ ไม่ว่าเชียงใหม่จะได้ขึ้นทะเบียนมรดกโลกเมื่อไร

บริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด (PHYGITAL AGENCY) อ่าน[หน้าข้อมูลแหล่งมรดกเชียงใหม่ของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)](https://worldheritagesite.onep.go.th/sitedetail/20) [บัญชีตำแหน่งโบราณสถานของกรมศิลปากรบน data.go.th](https://data.go.th/dataset/gis-finearts) และ[พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 ฉบับที่กรมศิลปากรเผยแพร่](https://www.finearts.go.th/storage/contents/file/7MlgMQ5G4HZ2v2ENzgcushiWruVPkKcDOUcLYJCU.pdf) ตัวเลขและเลขมาตราทุกตัวในบทนี้มาจากไฟล์ทั้งสามชุด

## สถานะในบัญชีรายชื่อเบื้องต้นตั้งแต่ปี 2558

หน้าข้อมูลของ สผ. จัดแหล่งนี้ไว้ในกลุ่ม "แหล่งมรดกที่อยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น ของศูนย์มรดกโลก" ประเภทวัฒนธรรม ระบุวันที่ขึ้นทะเบียนปี 2015 หรือ พ.ศ. 2558 และเสนอคุณค่าความเป็นสากลตามเกณฑ์ 4 ข้อ

| เกณฑ์ที่เสนอ | ความหมายตามหน้าข้อมูลของ สผ.                                                       |
| -------------- | --------------------------------------------------------------------------------------- |
| (i)            | ผลงานชิ้นเอกที่แสดงเอกลักษณ์ด้านศิลปกรรม                                        |
| (ii)           | การแลกเปลี่ยนคุณค่าของมนุษย์ผ่านสถาปัตยกรรม การวางผังเมือง หรือภูมิทัศน์     |
| (iii)          | เอกลักษณ์ที่หายากยิ่ง หรือเป็นของแท้ดั้งเดิม                                    |
| (vi)           | ความคิดหรือความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์หรือบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ |

บัญชีรายชื่อเบื้องต้นเป็นขั้นก่อนการเสนอขึ้นทะเบียน ยังไม่ใช่สถานะมรดกโลก รายงานการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก ครั้งที่ 1/2563 ระบุว่าขณะนั้นไทยมีแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม 3 แหล่ง คือ นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร และแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง

### เชียงใหม่เป็นมรดกโลกแล้วหรือยัง

ตามหน้าข้อมูลของ สผ. ที่ปรับปรุงเมื่อ 23 พฤษภาคม 2566 เชียงใหม่ยังอยู่ในกลุ่มแหล่งมรดกที่อยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น ซึ่งเป็นขั้นที่รัฐภาคีแจ้งศูนย์มรดกโลกว่าจะเสนอแหล่งนี้ในอนาคต ผลการพิจารณาขึ้นทะเบียนมาจากคณะกรรมการมรดกโลกในการประชุมประจำปี ผู้ที่ต้องการสถานะล่าสุดควรตรวจหน้าข้อมูลของ สผ. หรือประกาศของกระทรวงวัฒนธรรมก่อนนำไปใช้ในการตลาด เพราะข้อความว่า "เมืองมรดกโลก" ใช้ได้เมื่อมีมติขึ้นทะเบียนแล้วเท่านั้น

## พื้นที่แหล่งมรดก พื้นที่กันชน และ 45 แหล่งมรดก

หน้าข้อมูลของ สผ. แบ่งพื้นที่ที่จังหวัดเชียงใหม่กำหนดไว้เป็นพื้นที่แหล่งมรดก (Property) กับพื้นที่กันชน (Buffer Zone) และระบุแหล่งมรดกที่เป็นองค์ประกอบของเอกสารข้อเสนอขึ้นทะเบียน

| พื้นที่                         | ขนาด (ตร.กม.) |
| ------------------------------- | ------------- |
| เขตเมืองเก่าเชียงใหม่        | 5.13          |
| เขตเวียงสวนดอก               | 0.32          |
| เขตวัดเจ็ดยอด พระอารามหลวง | 0.05          |
| เขตดอยสุเทพ-เวียงเจ็ดลิน   | 12.61         |
| **รวมพื้นที่แหล่งมรดก**      | **18.30**     |
| พื้นที่กันชน                   | 182.85        |
| **รวมทั้งสิ้น**               | **201.15**    |

ในหน้าเดียวกันยังมีตัวเลขชุดที่สองในย่อหน้าที่อธิบายขอบเขต คือพื้นที่แหล่งมรดก 18.03 ตร.กม. และพื้นที่กันชน 183.12 ตร.กม. ผู้ที่นำตัวเลขไปอ้างควรระบุว่าใช้ชุดใด

แหล่งมรดก 45 แห่งในพื้นที่แหล่งมรดกแบ่งเป็น 3 กลุ่ม และมีองค์ประกอบที่เชื่อมต่ออีก 13 แห่งในพื้นที่กันชน

| กลุ่ม                                                      | จำนวน | ตัวอย่าง                                                                                                           |
| ---------------------------------------------------------- | ----- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| รูปสัณฐานและการวางผังเมืองเดิม                       | 18    | ประตูเมือง 5 ประตู · แจ่ง 4 มุม · กำแพงชั้นในและคูเมือง · กำแพงดินชั้นนอก · คลองแม่ข่า                   |
| ศาสนสถานและแหล่งโบราณคดีที่สะท้อนอัตลักษณ์ล้านนา | 21    | วัดสะดือเมือง · วัดพันเตา · วัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ · กู่เจ้านายฝ่ายเหนือ · เส้นทางเดินบูชาพระธาตุ |
| คุณค่าทางประวัติศาสตร์ศิลปกรรมสถาปัตยกรรมล้านนา      | 6     | วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร · วัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร · วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร · วัดเชียงมั่น           |
| องค์ประกอบที่เชื่อมต่อในพื้นที่กันชน                | 13    | วัดเจ็ดยอด · วัดเกตุการาม · สะพานนวรัฐเก่า · ฝายพญาคำ · ถนนสายต้นยาง                                  |

### พื้นที่กันชนมรดกโลกเชียงใหม่ครอบคลุมถึงไหน

หน้าข้อมูลของ สผ. อธิบายว่าพื้นที่กันชนสร้างขอบเขตจากแนวเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย เขตเทศบาลนครเชียงใหม่ และเขตผังเมืองรวมเมืองเชียงใหม่ ปี 2556 ในแนวถนนซูเปอร์ไฮเวย์-วงแหวนรอบที่ 1 และระบุว่ายังไม่มีการกำหนดพิกัดพื้นที่นำเสนอที่แน่ชัด พื้นที่กันชนตามเอกสารนำเสนอจึงเป็นเครื่องมือในการเสนอขึ้นทะเบียน ไม่ได้สร้างข้อห้ามทางกฎหมายต่อที่ดินแปลงใดโดยตัวเอง ข้อห้ามที่มีผลจริงมาจากกฎหมายไทย เช่น พ.ร.บ.โบราณสถานฯ และผังเมืองรวม

## โบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนในเชียงใหม่

บัญชีตำแหน่งโบราณสถานของกรมศิลปากร ที่เผยแพร่ในชุดข้อมูล "ข้อมูลบัญชีตำแหน่งโบราณสถาน" บน data.go.th (ปรับปรุง 27 พฤษภาคม 2568) มีรายการในจังหวัดเชียงใหม่ 170 แห่ง ขึ้นทะเบียนแล้ว 107 แห่ง และอยู่ระหว่างรอพิจารณาขึ้นทะเบียน 63 แห่ง

| อำเภอ           | จำนวนรายการ              | ตำบลที่มีมากที่สุด                                            |
| --------------- | ------------------------- | ----------------------------------------------------------------- |
| เมืองเชียงใหม่ | 66 (ขึ้นทะเบียนแล้ว 63) | ช้างเผือก 17 · พระสิงห์ 12 · สุเทพ 11 · ศรีภูมิ 10 · หายยา 7 |
| สารภี           | 36                        | —                                                                 |
| แม่แตง          | 23                        | —                                                                 |
| สันป่าตอง       | 12                        | —                                                                 |
| หางดง           | 11                        | —                                                                 |
| อำเภออื่นรวม  | 22                        | —                                                                 |

รายการที่ขึ้นทะเบียนแล้วในอำเภอเมืองรวมถึงวัดพระสิงห์หลวง วัดเจดีย์หลวง วัดเชียงมั่น วัดสวนดอก วัดเจ็ดยอด วัดเกตการาม และกำแพงกับคูเมืองเชียงใหม่ ทุกแถวในไฟล์มีเลขเล่มและตอนของราชกิจจานุเบกษาที่ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถาน ซึ่งเป็นเอกสารที่ใช้ตรวจแนวเขตจริง

### ตรวจได้อย่างไรว่าอาคารอยู่ในเขตโบราณสถาน

เปิดไฟล์บัญชีตำแหน่งโบราณสถานของกรมศิลปากรแล้วกรองตามตำบล จะได้ชื่อโบราณสถาน สถานะการขึ้นทะเบียน พิกัด และเลขราชกิจจานุเบกษาที่กำหนดเขตที่ดิน จากนั้นเปิดประกาศฉบับนั้นเพื่อดูแผนที่แนวเขต ถ้าแนวเขตครอบคลุมแปลงที่ดินหรือบางส่วนของแปลง การก่อสร้างหรือต่อเติมต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมศิลปากรก่อน สำนักงานศิลปากรในพื้นที่ตอบคำถามเรื่องแนวเขตได้โดยตรง

## สิ่งที่มาตรา 7 ทวิ และมาตรา 10 ห้าม

พ.ร.บ.โบราณสถานฯ มีสองมาตราที่กำหนดสิ่งที่เจ้าของที่ดินและผู้ประกอบการทำไม่ได้ในเขตโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียน โดยไม่ขึ้นกับสถานะมรดกโลก

| มาตรา       | ข้อห้าม                                                                                                                                                                                            | ผลเมื่อฝ่าฝืน                                                                                                                                               |
| ----------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 7 ทวิ       | ปลูกสร้างอาคารตามกฎหมายควบคุมการก่อสร้างอาคารภายในเขตโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียน เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากอธิบดี                                                         | อธิบดีสั่งระงับและให้รื้อถอนภายใน 60 วัน ขัดขืนมีความผิดฐานขัดคำสั่งเจ้าพนักงาน และอธิบดีรื้อถอนเองได้โดยไม่ต้องรับผิดค่าเสียหาย |
| 10          | ซ่อมแซม แก้ไข เปลี่ยนแปลง รื้อถอน ต่อเติม ทำลาย เคลื่อนย้ายโบราณสถาน ขุดค้น หรือปลูกสร้างอาคารภายในบริเวณโบราณสถาน เว้นแต่ทำตามคำสั่งหรือได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากอธิบดี | มาตรา 35 จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ                                                                           |
| 32 วรรคสอง | ทำให้โบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนเสียหาย ทำลาย หรือเสื่อมค่า                                                                                                                                    | จำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ                                                                                 |

มาตรา 7 วรรคสองยังกำหนดว่า ถ้าโบราณสถานมีเจ้าของหรือผู้ครอบครอง อธิบดีต้องแจ้งเป็นหนังสือก่อนขึ้นทะเบียน และเจ้าของที่ไม่พอใจร้องต่อศาลได้ภายใน 30 วันนับแต่ได้รับแจ้ง

### ร้านค้าที่เช่าอาคารใกล้วัดเก่าต้องขออนุญาตกรมศิลปากรทุกครั้งหรือไม่

ไม่ทุกครั้ง มาตรา 7 ทวิ และมาตรา 10 ใช้กับเขตโบราณสถานที่อธิบดีประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินไว้เท่านั้น อาคารที่อยู่ใกล้วัดแต่อยู่นอกแนวเขตในประกาศไม่อยู่ในสองมาตรานี้ แต่ยังต้องทำตามกฎหมายควบคุมอาคารและผังเมืองรวมตามปกติ ผู้เช่าจึงควรขอให้เจ้าของอาคารยืนยันแนวเขตจากประกาศราชกิจจานุเบกษาก่อนออกแบบงานตกแต่งที่มีการต่อเติม

## หน้าที่ของเจ้าของโบราณสถาน

ธุรกิจบางประเภทตั้งอยู่ในอาคารที่เป็นโบราณสถานเอง เช่น อาคารเก่าที่ขึ้นทะเบียนและถูกใช้เป็นที่พักหรือร้านค้า พ.ร.บ.โบราณสถานฯ กำหนดหน้าที่ของเจ้าของไว้หลายข้อ

1. **มาตรา 9** เมื่อโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนชำรุด หักพัง หรือเสียหาย เจ้าของต้องแจ้งอธิบดีเป็นหนังสือภายใน 30 วัน
2. **มาตรา 9 ทวิ** ถ้าเก็บค่าเข้าชมหรือค่าบริการจากโบราณสถานเป็นปกติธุระ เจ้าของต้องเสียค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมทั้งหมดหรือบางส่วนตามที่อธิบดีกำหนด
3. **มาตรา 11** อธิบดีสั่งให้ซ่อมแซมหรือบูรณะเพื่อรักษาสภาพเดิมได้ โดยแจ้งเจ้าของเป็นหนังสือก่อน
4. **มาตรา 12** เมื่อโอนโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียน ผู้โอนต้องแจ้งอธิบดีภายใน 30 วัน ผู้รับมรดกต้องแจ้งภายใน 60 วัน
5. **มาตรา 13 วรรคสอง** การเปิดให้เข้าชมโดยเก็บค่าเข้าชม ต้องแจ้งอธิบดีเป็นหนังสือก่อน

### ซื้ออาคารเก่าที่เป็นโบราณสถานมาทำที่พัก ต้องแจ้งใคร

ต้องแจ้งอธิบดีกรมศิลปากร มาตรา 12 ให้ผู้โอนแจ้งการโอนเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันโอน พร้อมชื่อและที่อยู่ของผู้รับโอน ถ้าที่พักจะเปิดให้คนทั่วไปเข้าชมโดยเก็บค่าเข้าชม มาตรา 13 วรรคสองกำหนดให้แจ้งก่อน และถ้าจะปรับปรุงอาคาร มาตรา 10 กำหนดให้ขออนุญาตเป็นหนังสือก่อนลงมือ งบประมาณและเวลาเปิดกิจการจึงต้องรวมขั้นตอนขออนุญาตไว้ตั้งแต่ต้น

## โครงการใหญ่ใกล้แหล่งมรดกโลกถูกถามก่อนเริ่ม

รายงานการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก ครั้งที่ 2/2563 ซึ่งเผยแพร่ใน[ชุดข้อมูลมติคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก](https://data.go.th/dataset/gdpublish-https-www-onep-go-th-e) บันทึกกรณีสถานีรถไฟความเร็วสูงอยุธยาไว้ดังนี้

1. ศูนย์มรดกโลกมีหนังสือลงวันที่ 7 กันยายน 2563 สอบถามข้อเท็จจริงเรื่องโครงการรถไฟความเร็วสูงและการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีที่อยู่ติดแหล่งมรดกโลกนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา หลังได้รับข้อมูลจากบุคคลภายนอก
2. การประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 43 วาระที่ 7B.76 ขอให้รัฐภาคีแจ้งแผนโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ที่อาจกระทบคุณค่าความโดดเด่นอันเป็นสากลก่อนที่โครงการจะเริ่มและแก้ไขไม่ได้
3. เอกสารแนวทางการอนุวัตตามอนุสัญญาระบุการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) การประเมินผลกระทบต่อแหล่งมรดก (HIA) หรือการประเมินผลกระทบเชิงยุทธศาสตร์ (SEA) เป็นข้อกำหนดเบื้องต้นของโครงการในหรือรอบแหล่งมรดกโลก
4. ศูนย์มรดกโลกขอรับข้อมูลภายใน 1 เดือน

### ถ้าเชียงใหม่ได้เป็นมรดกโลก ธุรกิจทั่วไปจะถูกตรวจแบบเดียวกันหรือไม่

กรณีอยุธยาเป็นโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ของรัฐที่อยู่ติดแหล่งมรดกโลก และเข้าข่ายต้องทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมอยู่แล้ว สิ่งที่คณะกรรมการมรดกโลกขอคือให้รัฐภาคีแจ้งโครงการลักษณะนี้ล่วงหน้า ไม่ได้กำหนดกระบวนการใหม่สำหรับร้านค้าหรือที่พักขนาดเล็ก สิ่งที่ธุรกิจทั่วไปต้องทำตามยังคงเป็นกฎหมายไทย ได้แก่ พ.ร.บ.โบราณสถานฯ กฎหมายควบคุมอาคาร และผังเมืองรวม ส่วนโครงการขนาดใหญ่ในพื้นที่แหล่งมรดกหรือพื้นที่กันชนควรเผื่อเวลาสำหรับการประเมินผลกระทบต่อแหล่งมรดก

## งานปรับปรุงร้านในเมืองเก่าที่ต้องเผื่อเวลา

ธุรกิจในเมืองเก่าเชียงใหม่ที่จะปรับปรุงหน้าร้านหรือต่อเติมอาคาร ควรแยกงานออกเป็นสามกลุ่มตั้งแต่ขั้นออกแบบ เพราะแต่ละกลุ่มอยู่ใต้กฎหมายคนละฉบับ

| งาน                                                         | กฎหมายที่ต้องตรวจ                        | ผู้อนุญาต                           |
| ----------------------------------------------------------- | ------------------------------------------- | ------------------------------------ |
| ปลูกสร้างหรือต่อเติมในเขตโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียน | มาตรา 7 ทวิ และมาตรา 10 พ.ร.บ.โบราณสถานฯ | อธิบดีกรมศิลปากร                   |
| ต่อเติมที่ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร                  | กฎกระทรวง ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528)          | ไม่ต้องขออนุญาตถ้าอยู่ในเกณฑ์ |
| ก่อสร้างหรือดัดแปลงอาคารทั่วไป                          | พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร และผังเมืองรวม         | เจ้าพนักงานท้องถิ่น               |

เกณฑ์ต่อเติมที่ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคารอธิบายไว้ใน[สมรภูมิค้าปลีกวัสดุก่อสร้างเชียงใหม่ เกณฑ์ต่อเติม 5 ตร.ม.](https://phygital.co.th/insights/chiang-mai-home-improvement-retail-contractor-location) ซึ่งใช้ได้เฉพาะอาคารที่อยู่นอกเขตโบราณสถาน ส่วนร้านในย่านคูเมืองที่ขายของที่ระลึกมีข้อมูลการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวอยู่ใน[ทำเลคูเมือง ช้างม่อย กาดหลวง ถนนคนเดิน กับค่าซื้อของที่ระลึก](https://phygital.co.th/insights/old-city-moat-chang-moi-heritage-location) และวัดในทะเบียนของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติแยกรายอำเภออยู่ใน[เศรษฐกิจสายมูเชียงใหม่ อ่านทะเบียนวัด 1,350 แห่งรายอำเภอ](https://phygital.co.th/insights/chiang-mai-spiritual-tourism-nine-temples-souvenir-business) วัดเกตุการามซึ่งอยู่ในรายชื่อองค์ประกอบพื้นที่กันชนตั้งอยู่ในย่านเดียวกับสถานีรถไฟที่อธิบายไว้ใน[สถานีรถไฟความเร็วสูงเชียงใหม่ ย่านวัดเกตในผลศึกษาปี 2556](https://phygital.co.th/insights/chiang-mai-high-speed-rail-station-wat-ket-location)

## ตรวจรายชื่อโบราณสถานก่อนเซ็นสัญญาเช่า

ธุรกิจที่จะเปิดหรือปรับปรุงร้านในเมืองเก่าเชียงใหม่ ดอยสุเทพ หรือเวียงสวนดอก ควรตรวจสถานะของที่ดินกับกฎหมายโบราณสถานก่อนตกลงเช่าหรือซื้อ ลำดับงานที่ตรงกับเอกสารคือ

1. เปิดบัญชีตำแหน่งโบราณสถานของกรมศิลปากร กรองตามตำบลของอาคาร
2. เปิดประกาศราชกิจจานุเบกษาที่กำหนดเขตที่ดินของโบราณสถานใกล้เคียง
3. ถ้าแปลงอยู่ในเขต ยื่นขออนุญาตตามมาตรา 10 ก่อนออกแบบงานต่อเติม
4. เทียบกับรายชื่อ 45 แหล่งมรดกและ 13 องค์ประกอบในหน้าข้อมูลของ สผ. เพื่อรู้ว่าอาคารอยู่ใกล้องค์ประกอบใด
5. ใช้ข้อความ "เมืองมรดกโลก" ในการตลาดเมื่อมีมติขึ้นทะเบียนแล้วเท่านั้น

## สรุป

เชียงใหม่อยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้นของศูนย์มรดกโลกตั้งแต่ปี 2558 มีพื้นที่แหล่งมรดก 18.30 ตร.กม. พื้นที่กันชน 182.85 ตร.กม. และแหล่งมรดก 45 แห่ง ขณะที่กรมศิลปากรมีโบราณสถานในเชียงใหม่ 170 แห่ง ขึ้นทะเบียนแล้ว 107 แห่ง มาตรา 7 ทวิ และมาตรา 10 ห้ามปลูกสร้างหรือต่อเติมในเขตโบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนโดยไม่ได้รับอนุญาต ข้อห้ามนี้มีผลอยู่แล้วไม่ว่าเชียงใหม่จะขึ้นทะเบียนมรดกโลกเมื่อไร ธุรกิจในเมืองเก่าจึงควรตรวจแนวเขตก่อนออกแบบ

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### แหล่งมรดกเชียงใหม่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้นมีชื่อภาษาอังกฤษว่าอะไร

หน้าข้อมูลของ สผ. ใช้ชื่อภาษาไทยว่า "อนุสรณ์สถานแหล่งต่าง ๆ และภูมิทัศน์วัฒนธรรมของเชียงใหม่ นครหลวงล้านนา" และเรียกเอกสารข้อเสนอว่า Chiang Mai's Nomination Dossier ส่วนรายชื่อแหล่งมรดกทุกรายการมีชื่อภาษาอังกฤษกำกับ เช่น Tha Phae Gate และ Wat Chiang Man

### ถนนสายต้นยางเชียงใหม่-ลำพูนเกี่ยวกับมรดกโลกอย่างไร

อยู่ในกลุ่มองค์ประกอบสำคัญที่เชื่อมต่อในพื้นที่กันชน ลำดับที่ 13 ตามหน้าข้อมูลของ สผ. ร่วมกับหนองบัว สะพานนวรัฐเก่า และฝายพญาคำ ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่ไม่ใช่ศาสนสถาน

### ถ้าไม่เห็นด้วยกับการขึ้นทะเบียนโบราณสถานในที่ดินของตนทำอย่างไร

มาตรา 7 วรรคสองให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายร้องต่อศาลภายใน 30 วันนับแต่วันที่อธิบดีแจ้ง เพื่อขอให้ระงับการขึ้นทะเบียนหรือการกำหนดเขตที่ดิน ถ้าไม่ร้องภายในกำหนดหรือศาลยกคำร้อง อธิบดีขึ้นทะเบียนได้

### จัดงานอีเวนต์ในบริเวณโบราณสถานต้องขออนุญาตหรือไม่

ถ้างานมีการปลูกสร้างโครงสร้างภายในบริเวณโบราณสถาน มาตรา 10 กำหนดให้ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากอธิบดีก่อน และมาตรา 13 ให้รัฐมนตรีออกกฎกระทรวงกำหนดข้อปฏิบัติของผู้เข้าชมได้ ผู้จัดงานควรติดต่อสำนักงานศิลปากรในพื้นที่ก่อนวางผังเวที

### โบราณสถานที่รอพิจารณาขึ้นทะเบียนอยู่ใต้มาตรา 7 ทวิ แล้วหรือยัง

มาตรา 7 ทวิ ใช้กับเขตโบราณสถานที่อธิบดีประกาศขึ้นทะเบียนแล้ว รายการที่ไฟล์ของกรมศิลปากรระบุว่า "รอพิจารณาขึ้นทะเบียน" 63 แห่งในเชียงใหม่จึงยังไม่มีเขตที่ดินตามประกาศ แต่มาตรา 32 วรรคแรกยังลงโทษการทำให้โบราณสถานเสียหาย แม้ไม่ได้ขึ้นทะเบียน

## อาคารในเมืองเก่าเชียงใหม่ที่อยู่ในเขตโบราณสถานต้องรอหนังสืออนุญาตก่อนต่อเติม แผนงานจึงต้องแยกส่วนที่รอได้ออกจากส่วนที่เริ่มได้ทันที

ให้ PHYGITAL AGENCY ออกแบบงานปรับปรุงร้านและที่พักในเมืองเก่า ดอยสุเทพ และเวียงสวนดอก โดยตรวจแนวเขตโบราณสถานตั้งแต่แบบร่างแรก สำหรับเจ้าของอาคาร ผู้เช่าพื้นที่ และผู้ประกอบการที่พักเชิงวัฒนธรรมในเชียงใหม่

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)