# Abstract Expressionism คืออะไร ภาพชุดที่ยุโรปรักและชัง

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/abstract-expressionism-art-movement-emotion-design-guide · เผยแพร่ 8 สิงหาคม 2566 · อ่าน 12 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

Abstract Expressionism คืออะไร ผ่านแคตตาล็อก The New American Painting ของ MoMA ภาพ 81 ชิ้นจากจิตรกร 17 คนที่เดินทางแปดเมืองในยุโรปและได้คำวิจารณ์สองขั้ว

## Key Takeaways

- **Abstract Expressionism คือจิตรกรรมอเมริกันกลุ่มหนึ่งที่เติบโตในนิวยอร์กช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ใช้ผืนผ้าใบขนาดใหญ่และการลงมือวาดเป็นเครื่องมือหลักในการแสดงออก** — Alfred H. Barr, Jr. เขียนไว้ในแคตตาล็อกของ MoMA ว่าจิตรกรเกือบทุกคนในกลุ่มปฏิเสธว่างานของตัวเองเป็นงานนามธรรม และไม่ชอบถูกเรียกว่าขบวนการ
- **นิทรรศการ The New American Painting ของ MoMA พาภาพ 81 ชิ้นจากจิตรกร 17 คนเดินทางแปดเมืองในแปดประเทศของยุโรป** — ตั้งแต่บาเซิลในเดือนเมษายน 1958 ถึงลอนดอนในเดือนมีนาคม 1959 และคำวิจารณ์ที่ MoMA รวบรวมไว้มีทั้งชื่นชมเต็มที่และปฏิเสธว่าไม่ใช่ศิลปะเลย
- **ธุรกิจที่จะใช้งานที่สื่ออารมณ์เป็นหลักควรเตรียมรับเสียงตอบรับที่แตกเป็นสองขั้วตั้งแต่ต้น** — และจัดพื้นที่ให้คนดูได้เข้าใกล้งานในระยะที่ศิลปินตั้งใจ เพราะเอกสารชุดเดียวกันชี้ว่าขนาดของภาพและพื้นที่แขวนเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ ไม่ใช่รายละเอียดประกอบ

แบรนด์ที่อยากใช้งานกราฟิกแนวนามธรรมที่เน้นอารมณ์ มักกังวลว่าลูกค้าจะอ่านงานที่ไม่มีรูปทรงชัดเจนออกหรือไม่ บทนี้อธิบาย Abstract Expressionism ผ่าน[แคตตาล็อก The New American Painting ฉบับที่ MoMA เผยแพร่](https://www.moma.org/documents/moma%5Fcatalogue%5F1990%5F300190211.pdf) ซึ่งรวมกำหนดการเดินทาง บทนำของผู้อำนวยการฝ่ายสะสม คำพูดของจิตรกร และคำวิจารณ์จากทุกเมือง เอกสารนี้ตอบได้ว่าขบวนการคืออะไร และตอบได้ด้วยว่าคนที่ไม่เคยเห็นงานแบบนี้มาก่อนตอบสนองอย่างไร ซึ่งเป็นคำถามเดียวกับที่ธุรกิจต้องตอบก่อนใช้งานที่สื่ออารมณ์กับลูกค้า

ในมาดริด ทีมติดตั้งต้องเลื่อยส่วนบนของประตูเหล็กทางเข้าพิพิธภัณฑ์ในคืนก่อนวันเปิดงาน เพราะภาพของ Jackson Pollock กับ Grace Hartigan ใหญ่เกินกว่าจะยกเข้าทางประตูเดิมได้ นักวิจารณ์ชาวสเปนบันทึกเหตุการณ์นี้ไว้ในนิตยสาร Revista และ MoMA นำข้อความนั้นมาพิมพ์ในแคตตาล็อกของนิทรรศการเอง

## Abstract Expressionism คืออะไร

Abstract Expressionism คือชื่อเรียกจิตรกรรมของศิลปินกลุ่มหนึ่งในนิวยอร์กที่ใช้ผืนผ้าใบขนาดใหญ่และกระบวนการวาดเป็นเครื่องมือแสดงออก โดยไม่เล่าเรื่องผ่านรูปที่จดจำได้ Barr อธิบายในบทนำของแคตตาล็อกว่ากลุ่มนี้เริ่มก่อตัวราวสิบห้าปีก่อนนิทรรศการ ในนิวยอร์กช่วงสงคราม และจิตรกรส่วนใหญ่ในนิทรรศการเข้าที่เข้าทางก่อนปี 1950

ชื่อของขบวนการมีประวัติที่ผู้ใช้คำนี้ควรรู้ Barr เขียนว่าวลีนี้ถูกใช้ชั่วคราวในเบอร์ลินปี 1919 ตัวเขาเองนำกลับมาใช้ราวปี 1929 เพื่อเรียกงานนามธรรมยุคแรกของ Kandinsky และมีคนนำมาใช้กับศิลปินอเมริกันครั้งแรกในปี 1946 ส่วนคำว่า Action Painting มาจากบทความของ Harold Rosenberg ใน Art News ฉบับธันวาคม 1952

### Abstract Expressionism กับ Action Painting ต่างกันไหม

ทั้งสองคำหมายถึงจิตรกรกลุ่มเดียวกัน แต่เน้นคนละด้าน Barr ระบุในแคตตาล็อกของ MoMA ว่าผู้จัดพิจารณาทั้งสองชื่อเป็นชื่อนิทรรศการ Abstract Expressionism เน้นว่าภาพไม่มีรูปที่จดจำได้และแสดงอารมณ์ ส่วน Action Painting ของ Rosenberg เน้นการลงมือวาดเป็นหัวใจของงาน Barr มองว่าคำหลังเน้นการกระทำทางกายมากเกินไป และบันทึกว่าจิตรกรเองไม่ชอบทั้งการติดป้ายชื่อ และไม่ชอบคำว่าขบวนการหรือสำนัก

## นิทรรศการที่เดินทางแปดเมือง

The New American Painting คือนิทรรศการที่ฝ่ายโครงการนานาชาติของ MoMA จัดขึ้นตามคำขอของสถาบันในยุโรปที่อยากเห็นงาน Abstract Expressionism โดยเฉพาะ คำนำของ René d'Harnoncourt ผู้อำนวยการ MoMA ระบุว่าฝ่ายนี้ตั้งขึ้นในปี 1952 และส่งนิทรรศการไปทั่วโลกแล้ว 50 ชุดก่อนหน้านี้ แต่ชุดนี้เป็นชุดแรกที่จัดเต็มรูปแบบสำหรับเดินทางนอกสหรัฐฯ แล้วได้กลับมาจัดที่ MoMA เองด้วย

| ลำดับ | เมือง                     | สถานที่                             | ช่วงจัดแสดง      |
| ----- | ------------------------- | ------------------------------------ | ------------------ |
| 1     | บาเซิล สวิตเซอร์แลนด์ | Kunsthalle                           | 19 เม.ย. – 26 พ.ค. |
| 2     | มิลาน อิตาลี             | Galleria Civica d'Arte Moderna       | 1 – 29 มิ.ย.       |
| 3     | มาดริด สเปน               | Museo Nacional de Arte Contemporáneo | 16 ก.ค. – 11 ส.ค.  |
| 4     | เบอร์ลิน เยอรมนี          | Hochschule für Bildende Künste       | 1 ก.ย. – 1 ต.ค.    |
| 5     | อัมสเตอร์ดัม เนเธอร์แลนด์ | Stedelijk Museum                     | 17 ต.ค. – 24 พ.ย.  |
| 6     | บรัสเซลส์ เบลเยียม        | Palais des Beaux-Arts                | 6 ธ.ค. – 4 ม.ค.    |
| 7     | ปารีส ฝรั่งเศส            | Musée National d'Art Moderne         | 16 ม.ค. – 15 ก.พ.  |
| 8     | ลอนดอน สหราชอาณาจักร    | Tate Gallery                         | 24 ก.พ. – 23 มี.ค. |

หกเมืองแรกอยู่ในปี 1958 ส่วนบรัสเซลส์คร่อมปีใหม่ และสองเมืองสุดท้ายอยู่ในปี 1959 แคตตาล็อกที่ MoMA เผยแพร่เป็นฉบับพิมพ์ซ้ำของฉบับที่ใช้ที่ลอนดอน โดยเพิ่มภาพสีและรายงานเสียงตอบรับจากต่างประเทศเข้าไป

### The New American Painting คือนิทรรศการอะไร

The New American Painting คือนิทรรศการจิตรกรรม Abstract Expressionism ที่ MoMA ส่งเดินทางแปดเมืองในแปดประเทศของยุโรปช่วงปี 1958 ถึง 1959 รวมจิตรกร 17 คน เช่น Jackson Pollock, Mark Rothko, Willem de Kooning, Franz Kline, Robert Motherwell และ Grace Hartigan นักวิจารณ์ชาวสเปนที่เขียนถึงงานในมาดริดระบุว่าผู้จัดขนภาพ 81 ชิ้นใส่ลังขนาดใหญ่กว่า 40 ใบจากมิลาน นิทรรศการใช้พิพิธภัณฑ์หลักด้านศิลปะสมัยใหม่ของแต่ละเมือง และออกแคตตาล็อกในภาษาของประเทศนั้น

## คำวิจารณ์จากยุโรปที่แตกเป็นสองขั้ว

Porter McCray ผู้อำนวยการฝ่ายโครงการนานาชาติ เขียนไว้ต้นหมวดคำวิจารณ์ว่าภาพชุดนี้สร้างความฮือฮาในทุกเมือง ไม่ว่าจะด้วยความตื่นเต้น ความลังเล คำชมแบบประชด หรือความเป็นปฏิปักษ์จริง ๆ ตารางด้านล่างเลือกคำวิจารณ์ที่ MoMA พิมพ์ไว้ เรียงตามเมือง และแปลเป็นไทยโดยฟิจิทัล

| เมือง     | แหล่ง                                   | ใจความ                                                                                            |
| --------- | --------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| มิลาน    | Leonardo Borgese, Corriere della Sera   | "มันไม่ใหม่ มันไม่ใช่จิตรกรรม มันไม่ใช่อเมริกัน"                                            |
| มิลาน    | Marco Valsecchi, Il Giorno              | เคยได้ยินว่างานพวกนี้ป่าเถื่อน แต่กลับพบคุณภาพที่รื่นเริงโดยไม่มีแรงกระแทกรุนแรง |
| เบอร์ลิน  | Will Grohmann, Der Tagesspiegel         | เป็นครั้งแรกที่ศิลปินซึ่งไม่ได้รับอิทธิพลจากยุโรปกลับมีอิทธิพลต่อยุโรป            |
| บรัสเซลส์ | หนังสือพิมพ์ Le Phare (ไม่ลงชื่อ)      | มองรอยหมึกขนาดสองหลาคูณสองหลาครึ่งด้วยความตกตะลึง                                    |
| ปารีส     | Claude Roger-Marx, Le Figaro Littéraire | ความยิ่งใหญ่เดียวอยู่ที่ขนาดของผืนผ้าใบ                                                  |
| ลอนดอน    | Frederick Laws, The Manchester Guardian | ไม่เคยเห็นผู้ชมนั่งลงนิ่งเงียบอย่างงงงันมากขนาดนี้                                   |
| ลอนดอน    | พาดหัว Reynolds News                   | "นี่ไม่ใช่ศิลปะ เป็นเรื่องตลกที่ไม่น่าขำ"                                                 |

ข้อจำกัดของตารางนี้ต้องบอกไว้ด้วย McCray เขียนว่าข้อความถูกตัดโดยไม่แสดงเครื่องหมายละ แม้จะพยายามไม่บิดเจตนาหลักของผู้เขียน และการเลือกคำวิจารณ์ทั้งหมดทำโดยผู้จัดนิทรรศการเอง ถึงอย่างนั้น MoMA ก็เลือกพิมพ์เสียงปฏิเสธที่รุนแรงไว้ในแคตตาล็อกของตัวเองด้วย

### ทำไมคนดูภาพชุดเดียวกันรู้สึกต่างกันมาก

เพราะงานกลุ่มนี้ตั้งใจไม่บอกคนดูว่าควรรู้สึกอะไร Barr เขียนว่าจิตรกรไม่ทำอะไรโดยเจตนาเพื่อให้การสื่อสารง่ายขึ้น เนื้อหาในภาพไม่เคยชัดแจ้ง และแทบไม่มีสิ่งที่คนดูโยงได้ว่าอารมณ์กลัว สนุก โกรธ หรือสงบมาจากไหน คนดูแต่ละคนจึงเติมความหมายด้วยประสบการณ์ของตัวเอง นักวิจารณ์ในบาร์เซโลนาเขียนว่าภาพเหล่านี้เป็นปริศนาสำหรับคนที่อยากเข้าใจโดยไม่ยอมเข้าไปอยู่ในสภาวะของภาพ

## ภาพที่วาดด้วยช่วงแขน

Barr ตอบคำถามว่าอะไรทำให้ภาพที่ต่างกันมากในนิทรรศการนี้เป็นกลุ่มเดียวกัน และคำตอบข้อแรกของเขาคือขนาด ภาพถูกวาดในระยะช่วงแขนด้วยท่าทางกว้าง ท้าทายทั้งคนวาดและคนดู ห่อหุ้มสายตา และหลายภาพใหญ่เท่าจิตรกรรมฝาผนัง

| ภาพในนิทรรศการ                                       | ปี     | ขนาดตามแคตตาล็อก | ขนาดโดยประมาณ   |
| ------------------------------------------------------ | ------ | --------------------- | ----------------- |
| Robert Motherwell, Elegy for the Spanish Republic XXXV | 1954-8 | 80 x 100 นิ้วเศษ     | ราว 203 x 255 ซม. |
| Adolph Gottlieb, Burst                                 | 1957   | 96 x 40 นิ้ว          | 244 x 102 ซม.     |
| Adolph Gottlieb, Side Pull                             | 1956   | 50 x 60 นิ้ว          | 127 x 152 ซม.     |

แถวล่างสุดใส่ไว้ให้เห็นว่าไม่ใช่ทุกภาพที่ใหญ่ แต่ภาพที่ใหญ่ที่สุดสูงเกินความสูงของคนยืน นักวิจารณ์ของ The Times ลอนดอนเขียนว่าภาพชุดนี้เติมเต็มห้องสูงโปร่งของ Tate ได้พอดี และห้องเหล่านั้นไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อความสบายของคนคนเดียวหรือการพักผ่อนในบ้าน

### ภาพ Abstract Expressionism ต้องแขวนในพื้นที่แบบไหน

ต้องแขวนในพื้นที่ที่คนดูยืนใกล้ภาพได้จนภาพกินเต็มสายตา และมีผนังสูงพอไม่ให้ภาพดูอึดอัด Barr อธิบายว่าภาพวาดในระยะช่วงแขนเพื่อห่อหุ้มสายตา ส่วนนักวิจารณ์ของ The Times ชี้ว่าห้องสูงของ Tate รองรับขนาดของภาพได้พอดี สำหรับธุรกิจ แปลว่าภาพหรือกราฟิกแนวนี้ที่ติดในร้านหรือสำนักงานต้องวางระยะยืนดู ความสูงผนัง และแสงไปพร้อมกับตัวงาน ไม่ใช่เลือกภาพก่อนแล้วหาผนังทีหลัง

## สิ่งที่จิตรกรเขียนถึงคนดู

แคตตาล็อกพิมพ์คำพูดของจิตรกรทุกคนไว้คู่กับภาพ หลายคนพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างภาพกับคนดูโดยตรง คำพูดเหล่านี้ช่วยให้เจ้าของธุรกิจเข้าใจว่างานที่เลือกมาถูกวาดขึ้นเพื่อทำงานกับคนดูแบบไหน

* **Mark Rothko** เขียนในนิตยสาร The Tiger's Eye เดือนตุลาคม 1949 ว่างานของจิตรกรจะเดินไปสู่ความชัดเจน คือการกำจัดสิ่งกีดขวางระหว่างจิตรกรกับความคิด และระหว่างความคิดกับผู้ดู
* **Jackson Pollock** เขียนว่างานของเขาไม่ได้มาจากขาตั้งภาพ เขาตอกผ้าใบที่ยังไม่ขึงไว้กับผนังหรือพื้น เดินรอบภาพ วาดจากทั้งสี่ด้าน และรู้สึกว่าได้อยู่ในภาพจริง ๆ
* **William Baziotes** เขียนว่าเขาวางผ้าใบหลายผืนพิงผนังทุกเช้า บางผืนพูดกับเขา บางผืนไม่พูด และภาพเป็นกระจกที่บอกว่าเขาเป็นอย่างไรในขณะนั้น

### งานศิลปะนามธรรมสื่ออารมณ์ได้อย่างไรทั้งที่ไม่มีรูปที่จดจำได้

งานนามธรรมในกลุ่มนี้สื่ออารมณ์ผ่านขนาด สี และร่องรอยของการลงมือวาด แทนการเล่าเรื่องผ่านรูปคนหรือสิ่งของ Barr เขียนว่าเมื่อความงามของเส้นหรือความกลมกลืนของสีปรากฏในภาพ สิ่งนั้นเกิดจากการต่อสู้เพื่อหาความเป็นระเบียบที่แทบจะเป็นสัญชาตญาณพอ ๆ กับความวุ่นวายตอนเริ่มวาด และเขาบันทึกว่าแม้จิตรกรจะไม่ทำให้การสื่อสารง่ายขึ้น ผู้ติดตามก็เพิ่มขึ้น เพราะตัวภาพมีพลังทางอารมณ์ที่บางครั้งท่วมท้นคนดูได้

## ใช้งานที่สื่ออารมณ์ในพื้นที่ของธุรกิจ

บทเรียนจากนิทรรศการนี้ใช้ได้กับธุรกิจที่จะติดงานศิลปะในล็อบบี้โรงแรม ทำกราฟิกผนังในร้าน หรือจัดงานเปิดตัวที่ใช้ภาพนามธรรมเป็นฉากหลัก ลำดับด้านล่างเรียงจากสิ่งที่ต้องตัดสินก่อน

1. **ตัดสินว่ารับเสียงสองขั้วได้ไหม** ภาพ 81 ชิ้นชุดเดียวกันถูกชมและถูกปฏิเสธในเมืองเดียวกัน ถ้าพื้นที่นั้นต้องให้ลูกค้าทุกคนรู้สึกเหมือนกัน งานแนวนี้อาจไม่ใช่ตัวเลือกแรก
2. **วัดพื้นที่ก่อนเลือกงาน** จดความสูงผนัง ระยะที่คนยืนได้ และทางเข้าที่ต้องขนงานผ่าน เหตุการณ์ที่มาดริดคือตัวอย่างของต้นทุนที่เกิดเมื่อวัดทีหลัง
3. **ให้คนดูมีเวลาอยู่กับงาน** จุดนั่งหรือทางเดินที่ไม่เร่งทำให้ผู้ชมมีโอกาสมีประสบการณ์แบบที่นักวิจารณ์ในลอนดอนเห็น
4. **ให้ข้อมูลโดยไม่บอกว่าควรรู้สึกอะไร** ป้ายชื่องาน ชื่อศิลปิน ปี และคำพูดสั้น ๆ ของศิลปินช่วยคนดูได้มากกว่าคำอธิบายว่างานนี้หมายถึงอะไร แบบเดียวกับที่ MoMA พิมพ์คำพูดของจิตรกรไว้คู่กับภาพ

ขบวนการที่เกิดตามมาและตั้งใจถอยห่างจากการเน้นอารมณ์ส่วนตัว อยู่ในบท [Pop Art คืออะไร นิยาม 11 คำของ Hamilton ใช้เป็นบรีฟงานได้](https://phygital.co.th/insights/pop-art-movement-consumer-culture-branding-guide) ส่วนศิลปินรุ่นถัดไปในนิวยอร์กที่ลดทุกอย่างลงจนเหลือวัตถุและพื้นที่จริง อยู่ในบท [Minimalism คืออะไร Donald Judd ส่งแบบให้โรงงานผลิตงานศิลปะ](https://phygital.co.th/insights/minimalism-art-movement-less-is-more-design-guide) และรากของขบวนการในยุโรปที่ Barr โยงถึงอย่าง Picasso เริ่มต้นได้จากบท [ยุค Cubism คืออะไร](https://phygital.co.th/insights/cubism-art-movement-multiple-viewpoints-abstraction-guide)

## สรุป

Abstract Expressionism คือจิตรกรรมของศิลปินกลุ่มหนึ่งในนิวยอร์กที่ใช้ผืนผ้าใบขนาดใหญ่และการลงมือวาดเป็นเครื่องมือแสดงอารมณ์ แคตตาล็อก The New American Painting ของ MoMA บันทึกว่าภาพ 81 ชิ้นจากจิตรกร 17 คนเดินทางแปดเมืองในยุโรปช่วงปี 1958 ถึง 1959 และได้ทั้งคำชมและคำปฏิเสธในเมืองเดียวกัน ทั้งยังบันทึกขนาดของภาพที่ต้องเลื่อยประตูพิพิธภัณฑ์เพื่อยกเข้า ธุรกิจที่จะใช้งานแนวนี้จึงควรตัดสินก่อนว่ารับเสียงสองขั้วได้ไหม และวางพื้นที่ ระยะมอง และเวลาของคนดูไปพร้อมกับการเลือกงาน

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### จิตรกรกลุ่มนี้ได้รับอิทธิพลจากที่ไหน

Barr ระบุในแคตตาล็อกว่าอิทธิพลที่ตรงที่สุดมาจากศิลปินเซอร์เรียลลิสต์ที่ลี้ภัยสงครามมานิวยอร์ก เทคนิคการวาดโดยอัตโนมัติยังถูกใช้แพร่หลาย ส่วนปรัชญาเอ็กซิสเทนเชียลลิสม์และเซนมีผลต่อความคิดของจิตรกรบางคน แต่มีผลต่อตัวงานเป็นครั้งคราวเท่านั้น

### ทำไมนิทรรศการนี้ถึงเดินทางไปยุโรป

คำนำของผู้อำนวยการ MoMA ระบุว่านิทรรศการจัดขึ้นตามคำขอของสถาบันในยุโรปที่ต้องการนิทรรศการ Abstract Expressionism ในอเมริกาโดยเฉพาะ และอ้างถึงการซื้องานของนักสะสมทั้งภาครัฐและเอกชนในยุโรปที่เพิ่มขึ้น

### นิทรรศการนี้ขนภาพไปอย่างไร

นักวิจารณ์ชาวสเปนบันทึกว่าภาพ 81 ชิ้นถูกบรรจุในลังขนาดใหญ่กว่า 40 ใบเพื่อย้ายจากมิลานไปมาดริด คำขอบคุณของ Dorothy C. Miller ผู้อำนวยการนิทรรศการระบุว่าเจ้าของภาพยอมให้ภาพเดินทางนานกว่าหนึ่งปี

### Abstract Expressionism เหมาะกับงานของแบรนด์แบบไหน

เหมาะกับพื้นที่หรือแคมเปญที่ต้องการให้คนหยุดและใช้เวลาอยู่กับงาน เช่น ล็อบบี้ ห้องจัดแสดง หรืองานเปิดตัว ส่วนงานที่ต้องสื่อข้อมูลชัดเจนในเวลาสั้น อย่างป้ายบอกทางหรือโฆษณาโปรโมชัน ควรใช้ภาษาภาพที่อ่านได้ทันทีกว่า

### แคตตาล็อกนิทรรศการนี้เปิดอ่านได้ที่ไหน

MoMA เผยแพร่แคตตาล็อกฉบับเต็มเป็นไฟล์ PDF บนเว็บไซต์ของพิพิธภัณฑ์ พร้อมหน้าประวัติการจัดนิทรรศการ ไฟล์นี้เป็นฉบับพิมพ์ซ้ำของฉบับที่ใช้ที่ลอนดอน มีทั้งกำหนดการ คำวิจารณ์ บทนำ คำพูดของจิตรกร และรายการภาพพร้อมขนาด

## งานศิลปะชิ้นใหญ่ที่เลือกก่อนวัดผนัง อาจเข้าประตูร้านไม่ได้หรือถูกแขวนในระยะที่ไม่มีใครหยุดดู

ให้ PHYGITAL AGENCY วางผังพื้นที่และระยะมองของงานก่อนตัดสินใจเลือกชิ้นงาน

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)